Kłucie w sercu ze stresu potrafi przestraszyć niemal każdego. Jeśli czujesz nagły ucisk albo kołatanie serca, łatwo pomyśleć, że to zawał. Okazuje się jednak, że innym, dość częstym źródłem tego rodzaju dolegliwości jest przeciążony układ nerwowy i reakcja lękowa twojego organizmu. W takich sytuacjach ważne jest, byś nie lekceważył objawów, ale też nie zakładał od razu najgorszego, co może dodatkowo nasilić kłucie w sercu.

Czym jest nerwica serca, dlaczego stres może naśladować choroby kardiologiczne oraz jak samemu uspokoić rytm serca i przywrócić jego prawidłową pracę?

Wpływ osi mózg-serce na odczucia fizyczne

Twoje serce to nie tylko pompa, której zadaniem jest przetaczanie krwi. Nie działa ono w oderwaniu od emocji i jest ściśle połączone z mózgiem poprzez tzw. oś mózg–serce. To sieć zależności, która obejmuje układ nerwowy współczulny i przywspółczulny. Gdy doświadczasz stresującej sytuacji, twój organizm uruchamia reakcję walcz, albo uciekaj, co może objawiać się w postaci:

• wzrostu ciśnienia,
• przyspieszenia akcji serca,
• szybszego oddechu,
• kłucia w sercu,
• kołatania serca,
• bólu w klatce piersiowej,
• napięcia mięśni.

Gdy stresujesz się rzadko albo wiesz, jak szybko przywrócić w sobie spokój, twój organizm wraca do równowagi, a stery przejmuje układ przywspółczulny. Jeśli jednak napięcie utrzymuje się tygodniami lub dłużej, tego rodzaju dolegliwości mogą pojawiać się coraz częściej. Oznacza to, że możesz czuć kłucie, ucisk, duszność albo kołatanie nawet wtedy, gdy twoje serce samo w sobie nie jest chore w sposób zagrażający życiu.

Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną

Zaburzenia psychiczne mogą przybierać postać objawów, za które odpowiedzialność możesz w pierwszej chwili zrzucić na chorobę wybranego narządu lub układu w twoim ciele. Jeśli jednak wyniki badań są dobre, umów się na konsultację psychologiczną w naszym gabinecie. Sprawdzimy, co naprawdę jest przyczyną i znajdziemy sposób, by cię od niej uwolnić.

Nerwica serca – objawy fizyczne lęku krążeniowego

Nerwica serca, czyli lęk krążeniowy, to reakcja organizmu na silny stres psychiczny, a nie poważna choroba serca. Objawy są realne i wynikają z nadaktywności układu nerwowego, ale łatwo je pomylić z problemami kardiologicznymi, co pogłębia panikę i tworzy błędne koło.
Wyróżnia się wtedy przede wszystkim:

• ostre kłucie w klatce, zwłaszcza pod wpływem nerwów,
• uczucie ścisku lub ciężaru w piersi,
• nagłe przyspieszenie pulsu bez wysiłku,
• poczucie braku tchu,
• nierówne lub mocne bicie serca,
• lekkie zawroty głowy,
• suchość w ustach,
• wilgoć na skórze od potu.

Te dolegliwości uderzają niespodziewanie, rosną przy stresie, a mijają, gdy wraca spokój.

Psychologiczne przyczyny kołatania serca i duszności

Gdy już wiesz, że kołatanie serca i duszności nie zawsze muszą oznaczać zawał, warto przyjrzeć się innych możliwym przyczynom. A te nierzadko są częścią codziennego życia, ale ze względu na stałą obecność, przestają być zauważane i brane pod uwagę.

Długotrwałe napięcie powoduje stałą aktywację układu współczulnego, co sprawia, że serce pracuje szybciej. Jeśli zinterpretujesz to jako zagrożenie, zwiększysz lęk, co nie pozostanie bez wpływu na pracę serca i układ oddechowy.

Do innych psychologicznych przyczyn kołatania serca i duszności należy też długotrwałe tłumienie emocji. Niewyrażona złość, czy gniew powodują blokady w twoim ciele, zaburzając jego równowagę, również tę w obrębie układu nerwowego.

Przeczytaj także:

Czy borelioza może wywołać chorobę psychiczną?

Coraz częściej zwraca się uwagę na potencjalne konsekwencje boreliozy dla zdrowia psychicznego. Jakie objawy mogą o tym świadczyć?

Warto też pamiętać, że duszność w lęku nie musi oznaczać problemu z płucami. Czasem jest skutkiem szybkiego, płytkiego oddychania i napięcia mięśni klatki piersiowej, które utrudniają swobodny oddech. Kiedy jednak objawy psychiczne i somatyczne się mieszają, możesz czuć się zaniepokojony.

Jak uspokoić rytm serca technikami relaksacyjnymi?

Najlepiej, jeśli wypróbujesz kilka różnych technik relaksacyjnych, które pomogą ci uspokoić umysł oraz ciało. Spośród nich możesz wybrać te, które przynoszą najlepsze korzyści i zarazem takie, które będziesz mógł wykorzystać od razu, gdy zaburzony zostanie rytm twojego serca.

To może być:

• Wybrana technika oddechowa
  Na przykład oddychanie 4-7-8, oddychanie pudełkowe (4-4-4-4), czy też oddychanie przeponowe.
• Progresywna relaksacja mięśni Jacobsona
  Począwszy od stóp, przechodź przez kolejne partie ciała aż po czubek głowy, świadomie je napinając i rozluźniając, co zredukuje napięcie psychiczne i uwolni napięcia zgromadzone w ciele.
• Mindfulness
  To skupianie się na chwili obecnej i tym, czym jest wypełniona, na tym, co widzisz, słyszysz, czujesz i robisz.
• Joga 
  Pomaga wyciszyć umysł, uwalnia napięcia z ciała, wpływa na obniżenie ciśnienia tętniczego oraz pomaga w świadomym odczuwaniu sygnałów płynących z różnych części ciała.

Jeśli potrzebujesz wsparcia, możesz skorzystać z pomocy psychologicznej. Dowiesz się, jak radzić sobie w sytuacjach stresowych w codziennym życiu i łagodzić jego wpływ na twoje serce. Pomyśl też o wprowadzeniu zmian w swoim stylu życia. Unikaj używek, które nasilają stany lękowe, pobudzają układ nerwowy i podnoszą ciśnienie tętnicze krwi, a także dbaj o zdrowy i regenerujący sen.

Proces diagnostyczny w zaburzeniach pod postacią somatyczną

W przypadku zaburzeń przyjmujących postać somatyczną diagnostyka powinna obejmować zarówno ciało, jak i psychikę. To pozwoli odróżnić chorobę serca od stanów lękowych.
Aby wykluczyć schorzenia kardiologiczne, hormonalne i metaboliczne lekarz oprócz wywiadu medycznego może wykonać badanie EKG, echo serca, Holter EKG, badanie krwi lub wybrane testy.
Gdyby okazało się, że pomimo prawidłowych wyników wciąż odczuwasz dolegliwości, z którymi zgłosiłeś się do lekarza, może on skierować cię do innego specjalisty. Jednym z nich jest psycholog, który zbada problem od strony psychicznej.
Ze względu na to, iż kłucie w sercu ze stresu to fizyczny objaw problemów natury psychicznej i emocjonalnej, pomoc w uporaniu się z nimi może obejmować zarówno terapię, jak i wsparcie farmakologiczne.

Takie podejście pozwala skutecznie przerwać mechanizm, w którym psychosomatyka serca generuje objawy przypominające chorobę. Jeśli jednak chcesz się upewnić, że doświadczane objawy nie wskazują na zagrażające życiu problemy, skonsultuj się z lekarzem.

Źródła:

1. www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2019/01/AiR_3_2018_09_D%C4%85browski.pdf
2. www.medicalnewstoday.com/articles/319496#anxiety-and-chest-pain
3. receptomat.pl/post/ne/nerwica-serca
4. www.mp.pl

FAQ