Kłótnie z bratem czy siostrą o pokój, zabawki albo o to, kto zaczął, są zwykłą częścią dorastania i u wielu osób z czasem zamieniają się w spokojną, dorosłą relację. Bywa jednak, że jest inaczej, a do tego co innego zachowało się w waszej pamięci. Podczas gdy jedno z was wspomina dzieciństwo jako spokojne, drugie pamięta ciągłe porównywanie i poczucie, że zawsze musiało ustępować.

Teraz wystarczy rozmowa o tym, kto zajmie się chorującą mamą, albo jedna uwaga przy świątecznym stole, żebyś znów poczuł się jak dziecko, które musi się bronić lub walczyć o uwagę. Jeśli po takich spotkaniach długo wracasz myślami do tego, co zostało powiedziane i zastanawiasz się, czy to jeszcze różnica charakterów, czy już toksyczne rodzeństwo, możesz zacząć od zrozumienia, co się powtarza, i od decyzji, jak forma kontaktu jest dla ciebie bezpieczna.

Jak rozpoznać, czy mierzycie się z konfliktem, nad którym można pracować, czy z powtarzającym się sposobem traktowania, przed którym potrzebujesz się chronić?

Jak faworyzowanie przez rodziców może wpływać na relację z rodzeństwem po latach?

Relacje w rodzinie są ze sobą powiązane i to nieraz bardzo mocno. To, jak rodzice traktowali każde z dzieci, często odbija się na tym, jak rodzeństwo traktuje siebie nawzajem w dorosłym życiu. Jeśli w dzieciństwie miałeś poczucie, że brat był tym zdolnym, a siostrze wolno było więcej, nie musi to oznacza, że jesteś przewrażliwiony na swoim punkcie. Zarówno obecne, jak i zapamiętane z dzieciństwa faworyzowanie wiąże się z mniejszą bliskością między dorosłym rodzeństwem. Z kolei dawne wspomnienia mogą mieć dla napięć większe znaczenie niż to, co dzieje się między wami dziś. Dotyczy to obu stron, bo także dziecko faworyzowane może płacić za swoją pozycję presją, poczuciem winy albo niechęcią rodzeństwa, na którą nie miało wpływu.

Każde z was mogło też inaczej przeżyć czas dorastania w tym samym domu. Różnica wieku, temperament czy moment rozwodu rodziców sprawiają, że wspomnienia rodzeństwa mogą się między sobą różnić. Dlatego spór o to, jak było naprawdę, rzadko coś rozstrzyga, za to łatwo wzmacnia dawne role i napięcia.

Rywalizacja czy krzywdzenie – jakie zachowania rodzeństwa powinny zwrócić twoją uwagę

Konflikt to sytuacja, w której obie strony spierają się, czasem ostro, ale na podobnych prawach. Krzywdzenie zaczyna się tam, gdzie jedna osoba ma przewagę i ją wykorzystuje. Dręczenie przez rodzeństwo w dzieciństwie bywa zbywane jako zwykłe dokuczanie, choć wiąże się z wyższym ryzykiem depresji w okresie wchodzenia w dorosłość.

Psycholog – Bydgoszcz

Gdy możesz porozumieć się z rodzeństwem, rozmowa ze specjalistą może pomóc popatrzeć na waszą relację z dystansu. I nawet jeśli nie uda się jej odbudować, to dasz sobie szansę na uwolnienie od dręczących cię myśli i uporządkowanie skrywanych od lat wspomnień. Umów się na konsultację i sprawdź, czy to forma pomocy, której właśnie teraz potrzebujesz.

W dorosłym życiu rywalizacja braterska czy siostrzana przybiera zwykle subtelniejsze formy. Przyjrzyj się, czy w kontakcie z bratem lub siostrą powtarza się:

• umniejszanie twoich decyzji, pracy lub rodziny, także w żartach i przy innych,
• licytowanie się, kto więcej robi dla rodziców,
• ignorowanie twoich próśb, na przykład o nieporuszanie konkretnych tematów,
• groźby, szantaż emocjonalny lub przemoc fizyczna.

Dawne napięcia często wychodzą na powierzchnię przy opiece nad starzejącymi się rodzicami, przy podziale spadku albo wtedy, gdy jedno z rodzeństwa staje po stronie rodzica, z którym drugie ma trudną relację. I choć pojedyncza kłótnia w takiej chwili jeszcze o niczym nie przesądza, to kiedy ten sam schemat wraca od lat, a po każdym kontakcie czujesz się gorzej, warto przyjrzeć mu się bliżej.

Lojalność wobec rodziny a Twoje prawo do granic

Bratu lub siostrze często trudniej odmówić niż koledze z pracy. Każda próba zdystansowania się może wywoływać poczucie winy, jakbyś zdradzał rodziców albo wspólną historię. Do tego dochodzą role wyniesione z domu, takie jak ten, który łagodzi konflikty, czy ta, która ustępuje. W dorosłości te role uruchamiają się niemal automatycznie. W takiej sytuacji może wprost zadać sobie pytanie o to, czy ustępujesz, bo tak zdecydowałeś, czy dlatego, że boisz się reakcji rodziny. Granica, jaką zdecydujesz się postawić nie będzie karą dla rodzeństwa, tylko informacją, na co się zgadzasz, a na co nie.

Jak chronić siebie w kontakcie z trudnym bratem lub siostrą?

Te kroki nie zmienią zachowania drugiej osoby, ale mogą sprawić, że kontakt z nią będzie mniej obciążający. W tym celu:

• Nazwij, co konkretnie cię rani podczas spotkań i zamiast mówić że on jest toksyczny, powiedz, że na przykład komentuje przy rodzicach twój sposób wychowania dzieci.
  
• Zdecyduj o formie kontaktu, czy to mają być krótsze spotkania, telefon zamiast wizyty, czy może brak obecności innych osób.
  
• Przygotuj jedno spokojne zdanie na sytuację graniczną, na przykład: nie będę teraz o tym rozmawiać.
  
• Mów o tym, co ty przeżyłeś, zamiast udowadniać jedyną prawdę o dzieciństwie.
  
• Opiekę nad rodzicami czy spadek ustalaj na piśmie, a przy silnym konflikcie rozważ spotkanie w obecności mediatora.
  
• Obserwuj, jak czujesz się przed spotkaniem i po nim.
  
• Szukaj oparcia poza rodzeństwem, u bliskich lub u specjalisty.
  

Jeśli brat lub siostra stosuje wobec ciebie przemoc, grozi ci albo cię nęka, twoje bezpieczeństwo jest ważniejsze niż rodzinna zgoda. W sytuacji zagrożenia dzwoń pod 112. Wsparcie znajdziesz też w „Niebieskiej Linii” pod numerem 800 120 002.

Kiedy ograniczenie lub zerwanie kontaktu może chronić twoje zdrowie psychiczne?

Pojednanie za wszelką cenę nie zawsze jest dobrym celem, do którego musisz dążyć. Jeśli powrót do relacji oznacza ponowne wejście w układ, w którym jesteś upokarzany lub krzywdzony, ograniczenie kontaktu może być jedynym rozsądnym sposobem zadbania o siebie. Osoby, które oddaliły się od rodzeństwa, przeżywają to bardzo różnie. Jedne czują ulgę, inne akceptację podszytą smutkiem, jeszcze inne głęboki żal. Taka decyzja nie musi też być ostateczna i oznaczać palenie za sobą mostów. Okresy oddalenia rodzeństwa często mijają, zwłaszcza gdy obie strony wyrażą gotowość, by rozmawiać o tym, co się wydarzyło.

Przeczytaj także:

Nienawiść do rodziców – z czego wynika

Nienawiść do rodziców to problem, z którym wciąż boryka się wielu dorosłych ludzi. Oto klucz, który może ci pomóc uwolnić się od tego uczucia.

Trudna relacja z rodzeństwem może wpływać na sen, nastrój i inne relacje. Jeśli od dłuższego czasu analizujesz każdą rozmowę z bratem lub siostrą albo nie wiesz, czy ograniczyć kontakt, omów to na konsultacji psychologicznej w MentalExpert, stacjonarnie w Bydgoszczy lub online. Rozmowa pomoże oddzielić to, co należy do przeszłości, od tego, co dzieje się teraz, i podjąć decyzję bez presji, że musi to być pojednanie.

Źródła:

• Suitor J.J., Sechrist J., Plikuhn M., Pardo S., Gilligan M., Pillemer K. (2009). The role of perceived maternal favoritism in sibling relations in midlife. Journal of Marriage and Family, 71(4), 1026–1038. www.pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2810864/
• Bowes L., Wolke D., Joinson C., Lereya S.T., Lewis G. (2014). Sibling bullying and risk of depression, anxiety, and self-harm: a prospective cohort study. Pediatrics, 134(4), e1032–9. www.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25201801/
• Blake L., Bland B., Rouncefield-Swales A. (2023). Estrangement between siblings in adulthood: a qualitative exploration. Journal of Family Issues, 44(7), 1859–1879.
• Hank K., Steinbach A. (2023). Sibling estrangement in adulthood. Journal of Social and Personal Relationships, 40(4), 1277–1287. www.journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/02654075221127863

FAQ